Zostały tylko buty

Oderwany fragment fotografii, na której widać tylko podwozie ciężarówki i buty jakichś żołnierzy w owijaczach. Na odwrocie zachował się kawałek opisu zdjęcia (pięknym charakterem pisma): "...pustynna, 1936".
Ciekawy jest króciutki numer rejestracyjny pojazdu - 44. Po lewej tzw. cyframi arabskimi (czyli naszymi) i po prawej to samo rzeczywistymi cyframi arabskimi.
Zatem - rok 1936, północna Afryka.

Zgubne skutki pisania stalówką

Atramentowy rzucik na papierach i fotografiach rozłożonych na biurku - obecnie już niemal nie spotykany (nawet pióra wiecznego nie napełnia się teraz z kałamarza).

  

Nieśmiałość

Bardzo skromni ludzie. Do tego stopnia, że nie mieli odwagi w pełni zaistnieć na zdjęciu. To tylko zarys, sugestia bytu, nieśmiała próba zaznaczenia swojej obecności.
   
  

Laski skautowe

Na wielu przedwojennych zdjęciach widać harcerzy maszerujących z długimi drągami (najczęściej podczas przemarszów w czasie uroczystości państwowych). Tu widać jakie było praktyczne zastosowanie tych lasek. Mogły służyć jako stelaż do namiotu, a przy użyciu odpowiednich węzłów można było zrobić z nich dowolną konstrukcję: drabinę, pryczę, kładkę, trebusz etc. (w ostateczności - i w miarę konieczności - można też było przywalić takim kijem komuś w łeb). No ale wtedy harcerze nie zajmowali się jeszcze paralotniarstwem, tylko obozowali w lasach.
   
 

Kolor

Jeszcze raz okolice Białegostoku. Ręcznie kolorowana odbitka z lat trzydziestych lub czterdziestych. Trochę drażnią niebieskawe kołnierze u obu pań, ale ogólnie efekt jest całkiem niezły. Retuszera wprawdzie nieco poniosło w zapale kolorowania i machnął na czerwono dachy domów kryte blachą ocynkowaną, to jednak w sumie nieistotny szczegół.

   

Kto dał dziecku broń?!!

Okolice Białegostoku. Piknik na łące późnym popołudniem. Rodzina, znajomi? Nie będę zgadywał co panowie popijają, widać tylko denka butelek, z pewnością nie jest to zimna herbata. Może to oranżada? Atmosfera jest swobodnie sielankowa. Ot, typowe pamiątkowe zdjęcie z niedzielnej wycieczki, zaskakujące jest jednak, że przyjechali tu uzbrojeni. Chłopak z tyłu jest przecież wsparty na karabinie. To najwyraźniej - sądząc po widocznej rączce zamka - przedwojenny Mauser polskiej produkcji. Nie wiem, czy wzięli go dla obrony (karabin oczywiście, nie chłopaka), czy przyjechali poćwiczyć strzelanie, jednak takie swobodne obnoszenie się z bronią wydaje się dość zaskakujące. To w końcu nie Ameryka, gdzie dostęp do broni zagwarantowany jest konstytucyjnie. Za nielegalne posiadanie broni można tu trafić do pierdla. Czasy najwyraźniej niespokojne, więc karabin pod ręką i parę granatów po kieszeniach nie zaszkodzą.
Można snuć różne teorie kim są ludzie na zdjęciu, ale brak przesłanek do wnioskowania. Mężczyźni ubrani są swobodnie, ale elegancko (garnitury, tyle, że zdjęli marynarki). Kobiety pewnie też, tu ocena jest trudniejsza, bo moda damska miewa tak wiele niuansów, że po latach trudno ocenić co w danym czasie było strojem codziennym, a co uchodziło za wizytowy (wyjściowy - jak byśmy dziś powiedzieli).
Może zdjęcie wykonano w czasie wojny? Wtedy broń byłaby w jakiś sposób wytłumaczalna. 

   

Modelka?

Mała odbitka, najpewniej z lat sześćdziesiątych. Wygląda jak amatorska fotografia, ale to chyba raczej owoc chałupniczej, półprofesjonalnej działalności komercyjnej. Przypięte do drzwi szafy bohomazy na kartonie prawdopodobnie mają sugerować, że tematem zdjęcia jest modelka w pracowni artysty, nie to jednak wydaje się być największym walorem tego zdjęcia.
  

Przylecieli turyści z Polski i zwiedzają meczet

A potem siedzą w gnieździe na kominie gdzieś pod Wyszkowem i wspominają: "A pamiętasz ten fajny meczet ze studnią na dziedzińcu? Gdzie to było, Egipt?", "Nie, Egipt był dwa lata temu. Raczej chyba Syria", "Masz rację, chyba Syria... No dobra, dość tych wspominków. Leć na łąkę, złap parę żab, bo dzieci głodne."

Lata trzydzieste. Zdjęcie jest opisane na odwrocie" "Podwórzec meczetu".
   
 

Ciach nożycami po raz kolejny (piknik na Młocinach)

Znów kogoś odcięto. Pytanie tylko, czy zrobiła to dziewczyna ze zdjęcia chcąc pozbyć się wspomnień osoby z którą piknikowała, czy może ktoś, chcąc zachować jej wspomnienie (czyli po prostu mieć jej fotografię), jednym cięciem odrzucił to, co dla niego nieistotne (na przykład jej niesympatyczną koleżankę, która wprosiła się na wycieczkę i swoją obecnością i bezustannym marudzeniem popsuła całe przedpołudnie).
Zdjęcie podpisane na odwrocie: Młociny Z. Św. 4-VI-193... . Z. Św. to z pewnością Zielone Świątki, wiosenny dzień wolny od pracy, idealny na pikinik. Problem w tym, że w latach trzydziestych to święto ani razu nie wypadało 4 czerwca (najbliższe mu datą było w roku 1935 - w poniedziałek 1 czerwca).
A same Młociny w okresie międzywojennym były popularnym miejscem niedzielnych wycieczek dla mieszkanców Warszawy, no i kursowały tam statki z przystani na Powiślu.
Na fotografii widać klasyczny zestaw akcesoriów piknikowych: gazeta do poczytania, a na kocu (do poleżenia), walizeczka z wałówką (do pojedzenia). Jest wczesny ranek, słońce jeszcze się nie wzniosło, a bohaterka zdjęcia nie zdążyła zdjąć nawet butów ani beretu.
   

Flexibility

"Trzeba mieć w sobie taką..  tę, no... flexibility!" - powiedział przed laty pewien mój znajomy. Ale chyba miał co innego na myśli.

Dziewczyna z psem

Dziewczyna w letniej sukience i pies, najwyraźniej młody jakiś, szczeniak jeszcze. Można sobie wyobrazić, sądząc po łapach, jak wielki kiedyś wyrośnie.
Gdzieś między Lwowem a Krakowem. Rok 1938.
   

Dziadek się dosiadł, posiedział, posłuchał, a potem wysłał szyfrowany meldunek do Centrali...

Z instrukcji dla dywersantów, szpiegów i agitatorów na okupowanych terytoriach ZSRS: Wywiadowca jest czujny, przebiegły i niewidoczny. Gdzie rozmawia choćby dwóch Niemców, wywiadowca jest zawsze tym trzecim. Wszelkie, nawet najbardziej z pozoru niewinne informacje są cenne, Centrala sama oceni ich wagę...

Miał czapkę-niewidkę. Był niezauważalny dla ludzkiego wzroku, ale zarejestrował go aparat fotograficzny.

   

Karnawał w Rio

Dziś ostatnia niedziela karnawału, więc zamieszczam jeszcze jedno retuszowane zdjęcie z archiwum prasowego IKC, opisane na odwrocie: "Zabawa na ulicy w Rio de Janeiro w niedzielę ostatnią". Rok 1937. 77 lat temu. Nic specjalnego na nim nie widać, właściwie to zdjęcie mogło być zrobione wszędzie (choć jak się dobrze przyjrzeć, jakieś akcesoria i stoje karnawałowe można wypatrzeć, a parada przeciąga gdzieś w tle, za szpalerem widzów). A mnie najbardziej podobają się szerokie marynarskie spodnie pani z dwójką dzieci na pierwszym planie.

 Poniżej to samo zdjęcie opublikowane w gazecie:

 

Budapeszt

Budapeszt, gmach Parlamentu widziany z Góry Gellerta. Fotografia z lat trzydziestych, czterdziestych, a może pięćdziesiątych, a nawet sześdziesiątych? Mógłby to określić jakiś znawca architektury Budapesztu, bo odbitka pożółkła i jest po prostu stara. Jest to kadr ikoniczny dla tego miasta, tak jak zdjęcie Placu Zamkowego z kolumną Zygmunta od strony Krakowskiego Przedmieścia dla Warszawy albo Żurawia nad Motławą dla Gdańska.

  

Kobieta i mężczyzna

Bardzo ładna fotografia. Tak na oko z lat sześćdziesiątych. Nie wiem kto, nie wiem gdzie. A przede wszystkim - co oni w takim skupieniu robią? Co tak fascynującego mieści się w tej żelaznej misce na marmurowym postumencie? Zdjęcie z tajemnicą.

   

Turyści w mundurach

Nie do końca umiem rozszyfrować treść tej fotografii. To chyba jakieś mauzoleum na polu bitwy, być może z pierwszej wojny światowej. Napisy są nieczytelne nawet na bardzo dużym powiększeniu. Robiący zdjęcia turyści są w mundurach, wydaje się, że niemieckich, ale pewności brak. Ci, którzy wdrapali się na galeryjkę na piramidzie, to tylko czarne sylwetki na tle nieba. Po prawej samochody, które przywiozły wycieczkę, ale i z tego nic nie wynika, bo nie można dostrzec żadnych szczegółów.
Myślę jednak, że to drugowojenni Niemcy gdzieś w okupowanej Europie...


Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

    

Zachód słońca

Ładne zdjęcie ze środka jeziora. Szkoda tylko, że odbitka tak pokancerowana.
  

Konkurs - zagadka

Znajdź wspólny motyw łączący oba poniższe zdjęcia:

Ołomuniec (znany głównie z fiszplacu, a nie z zegara)

Zdjęcie opisane na odwrocie: Ołomuniec. Słynny zegar w Czechosłowacji.
Zegar astronomiczny na fasadzie gotyckiego ratusza zainstalowano w XV wieku. Został zniszczony w czasie wojny, zrekonstruowany i ponownie uruchomiony w latach 50-ch, jednak w socrealistycznej oprawie zgodnej z duchem tamtych czasów. Tu ma jeszcze wystrój neogotycki, nadany mu po remoncie w końcu XIX wieku.
Zegar zegarem, ale mnie najbardziej zainteresował ubiór panów na zdjęciu. Kombinezony automobilowo-motocyklowe i pilotki z goglami. Czasy, gdy podróżowanie pojazdem mechanicznym było jeszcze przygodą i wyczynem sportowym i wymagało stroju ochronnego. Mimo to panowie są elegancko ubrani (pod krawatem).
Lata dwudzieste, trzydzieste?

Pomniki

 

Sofia. Pomnik cara Aleksandra II, zwanego w Bułgarii Carem Oswobodzicielem. Wzniesiony w 1907 roku, przetrwał wojnę i rządy komunistyczne i jest chyba jedynym zachowanym pomnikiem rosyjskiego cara w Europie. Fotografia z lat 30-ch.

Madryt. Lekko retuszowane zdjęcie z archiwum prasowego przygotowane do druku. Opisane na odwrocie: Hiszpania w ogniu. Madryt. Plaza de la Constitucion (pośrodku piedestał obalonego pomnika Alfonsa XIII). Dod. Lit. Nr 36. 5.II.1934.
Plaza de la Constitucion to Plaza Mayor (przemianowany tak w czasie wojny domowej), a pusty cokół w rzeczywistości dźwigał na sobie pomnik Filipa III. Nie wiem, czy został zniszczony, czy tylko zdemontowany, w każdym razie obecnie jest znów na cokole.

Amatorski retusz

Prześwietlone zdjęcie w plamie słońca penetrującego pokój. Światło wypaliło twarz młodej mamy, ale ktoś nie mógł się z tym pogodzić i dokonał retuszu przy pomocy ołówka. W efekcie kobieta zyskała nową twarz jak z rysunków Marka Raczkowskiego:

 

P.S. Sądząc po fryzurze - zdjęcie pochodzi z okresu okupacji. Rok 1943 lub 1944...

Moda plażowa

Pewność siebie. Wyrażająca się w postawie świadomość własnej urody. 

Tak odważny kostium plażowy to już niewątpliwie lata dwudzieste.

  

Trocadéro raz jeszcze

Dla porównania. To samo miejsce co w poprzednim poście, sfotografowane trzy lata później:

Fotografia wykonana przez Polkę, żonę urzędnika państwowego przy rządzie polskim na uchodźstwie, wiosną 1940 roku, niedługo przed inwazją Niemców na Francję.
Zdjęcie zrobiono niemal z tego samego miejsca co opublikowane w IKC, tyle że z chodnika, a nie ze środka ulicy (A właściwie nawet nie z chodnika, lecz z balustrady mostu, co sugeruje perspektywa zdjęcia.)

  

Z archiwum IKC (Paryż 1937)

 

Przygotowany do druku, retuszowany oryginał zdjęcia z archiwum redakcyjnego Ilustrowanego Kuriera Codziennego ilustrującego artykuł o Wystawie Światowej w Paryżu w 1937 roku. Fotografia ukazała się w numerze z 16 czerwca 1937 roku. Na odwrocie opis: widok głównej osi wystawy na pierwszym planie koniec mostu dalej, na lewo, paw. sowiecki, na prawo niemiecki, w głębi Trocadero i kolumna pokoju.
Poniżej to samo zdjęcie w druku w gazecie:

Jakaś przewrotność organizatorów wystawy skonfrontowała ze sobą dwa totalitaryzmy, umieszczając ich pawilony na jednej osi i rozdzielając je jedynie ulicą (Placem Warszawskim, żeby było śmieszniej).
Pawilon radziecki:

i niemiecki:

Widać tu jak, niedbale dość, poprawiano wówczas fotografie przed drukiem - światła wydobyte białym tuszem i kontury budynków obrysowane nierówną linią piórem. Patrząc na to samo zdjęcie w druku można uświadomić sobie, że gdyby nie ten zabieg retuszerski, to w gazecie byłoby ono zupełnie nieczytelne.

A pawilon polski, jak wynika z treści artykułu, który ilustrowało to zdjęcie, nie był gotowy na czas i po otwarciu wystawy trwały przy nim ciągle prace budowlane. 

    

Ładne, nastrojowe zdjęcie. Dwie panie na spacerze w lesie (plus oczywiście osoba fotografująca). Niemcy, lata trzydzieste.

 

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć (warto - ładna fotografia)

Na Nowy Rok

Szukałem jakiegoś zdjęcia o tematyce sylwestrowo-noworocznej, ale nie znalazłem niczego. W zamian umieszczam więc fotografię z jakiegoś uroczystego obiadu. Mam wrażenie, że zrobiono ją w jakimś kasynie wojskowym, bo część osób, w tym również panie, jest w mundurach. Nie wiem co to za okazja, zdjęcie pochodzi z lat trzydziestych. Zwrócę tylko uwagę, że dobrym obyczajem, tu w pełni respektowanym, jest wygłaszanie wszelkich przemówień, laudacji i długich toastów już po daniu głównym, najlepiej gdzieś między kawą a deserem. Słuchacze są już najedzeni i mogą słuchać bez zniecierpliwienia.
A jeśli chodzi o samo zdjęcie, to jest bardzo dobre i zawiera widoczną narrację. Mam wrażenie, że adresatem przemowy jest mężczyzna między dwoma paniami w środku zdjęcia, uchwytna jest bowiem oś wzrokowa łącząca obu panów. Na główną bohaterkę wyrasta jednak sympatycznie uśmiechająca się kobieta po prawej ręce zasłuchanego jubilata (czy kogo tam), na nią bowiem naprowadza wzrokiem wpatrzony w nią, widoczny jedynie półprofilem, oficer na pierwszym planie (i chyba wszystkie pozostałe odwrócone placami postacie pierwszego planu). Autorem fotografii jest niewątpliwie osoba zajmująca puste w tej chwili krzesło na rogu, która odeszła od stołu by zrobić zdjęcie i stworzyła lukę pozwalającą wyeksponować słuchaczy w centrum zdjęcia.

     

Willa Zalewskich po raz trzeci

Kolejne zdjęcie trafionej bombą we wrześniu 1939 roku willi Andrzeja Zalewskiego. Dobrze pokazuje zakres zniszczeń - jak widać całkowicie zniknęła jedna trzecia budynku.
Czy ten obiekt był tak chętnie fotografowany, czy tylko kolumnada jest na tyle charakterystyczna, że łatwo wyłowić jego zdjęcia z masy innych?

 

Figura taneczna, czy próba utrzymania równowagi na oślizgłym kamieniu?

     

Odbitka ze stłuczonego szklanego negatywu

  

Jeszcze o strzechach

Amatorska rekonstrukcja chaty z Biskupina?

 

Co to za armia? Jakie to mundury?

Jak w tytule. Ktokolwiek wie... etc.

  

Człowiek z kiełbasą

Na czym polega sztuczka prestidigitatorska? Należy odwrócić uwagę publiczności skupiając ją na czymś nieistotnym (w tym wypadku na psie), a potem za plecami widzów wszamać szybko kiełbasę, twierdząc potem z rozbrajającym uśmiechem, że żadnej kiełbasy nigdy nie było.

   

Dziwne, nieziemskie światło

Jakiś krużganek wokół dziedzińca, coś jakby klasztorny wirydarz, z jakimś dziwnym, nienaturalnym oświetleniem. Nie wiadomo skąd właściwie to światło pada. To, co powinno być w cieniu, jest jasno oświetlone. I to od dołu, jakby promienie odbijały się od jakiejś powierzchni, do tego całe zdjęcie jest naświetlone prawidłowo, zarówno nasłoneczniony dziedziniec, jak i pogrążone w mroku krużganki. Takie efekty osiąga się przy pomocy dzisiejszej techniki HDR, ale to przecież fotografia cyfrowa, a nie amatorska fotografia z lat, tak na oko, pięćdziesiątych, jak tutaj...

Geometria

Zapamiętajcie, trójkąt równoboczny to ten, który tworzy moja prawa noga zgięta pod kątem sześćdziesięciu stopni i wewnętrzna powierzchnia uda lewej nogi. Jutro będziemy mówić o prostokącie.

Homs

Zdjęcie opisane na odwrocie: Trypolitania. Kawalerja kolonjalna na ulicach Homs. Lata dwudzieste, trzydzieste? W każdym razie okres międzywojenny, gdy Syria była francuskim terytorium mandatowym. Kawalerzyści ubrani są w jakieś tradycyjne arabskie stroje, ale konie mają regulaminowe rzędy francuskiej kawalerii. Pewnie po powrocie do koszar zdejmują te strojne ubiory i zakładają normalne wojskowe drelichy. A może nie?

  

Hel

Prawidłowo, hel to gaz, więc strzałki skierowane są do góry.
Rok 1948.

   

Wycieczka do Biskupina

Gimnazjaliści na wycieczce. Wrzesień 1938, miejsce akcji: Biskupin - żelazny punkt programu wycieczek szkolnych od niemal osiemdziesięciu lat. Zmieniają się czasy, ustroje, przemijają pokolenia, a młodzież szkolna zawsze jeździ do Biskupina.

Dla porównania - na zdjęciu poniżej dom późniejszy o jakieś dwa i pół tysiąca lat od tych w Biskupinie, ale pokrycie dachu wiele się nie różni. Metoda krycia jest najwyraźniej ponadczasowa, albo może raczej rekonstruując biskupińskie chaty posłużono się współczesną technologią? Bo przecież strzecha na zdjęciu górnym pochodzi tak naprawdę z tego samego czasu, co ta na tym poniżej (lata 30-te dwudziestego wieku).

P.S. A zresztą - dlaczego nie? Teraz krycie strzechą znów staje się modne. Technologia sprawdzona i do tego ekologiczna. Surowiec dostępny na wyciągnięcie ręki, tylko doświadczonych fachowców już brak.
  

      

Dłubanie synchroniczne

Pełna synchronizacja. Obywamy się bez słów, łączy nas rytualna powtarzalność gestów. To samo pochylenie głowy, ten sam sekundowy moment zawieszenia przed kolejnym ruchem ręki i wrażenie melancholijnej zadumy nad losem świata jednoczące wszystkich dłubaczy.

Dziewczyna z pieskiem

Elegancka dziewczyna z pudlem na smyczy. Kraków albo Lwów, rok 1938.

  

Żona dróżnika?

Trzeba chyba pracować na kolei, żeby fotografować się akurat na przejeździe kolejowym:

 

Reklama pecetów

Jak rozszyfrować ten napis na ścianie? Kilka możliwych wersji:
1. Reklama pecetów
2. Coś z komunizmem (Partia Comunista, czy coś w tym rodzaju)
3. Przechodzili tędy chłopaki z Porozumienia Centrum (była kiedyś taka partia polityczna, ale jej wpływy nie sięgały chyba tak daleko...)
4. Czyjeś inicjały
5. Napisał to fanatyczny wielbiciel twórczości Paulo Coelho podróżujący w czasie
6. To tylko dwie nic nie znaczące litery
 A samo zdjęcie bardzo nastrojowe, chyba coś z południa Europy (Bosonoga gromadko, co z Was wyrosło? Czy ktoś z Was jeszcze żyje?). Swoją drogą jak się na nie patrzy, to pierwsze co rzuca się w oczy, to litery na ścianie. Dopiero potem dostrzega się tę pozującą grupę na pierwszym planie. A przecież to oni są tematem zdjęcia, ale jakoś tak zlewają się z budynkami. Może to jakiś przyczynek do badań nad percepcją - jak jest coś napisane, to najpierw czytamy? Taki odruch cywilizowanego człowieka - napisane, to się czyta...