Bank Zachodni S.A. I Oddział Miejski

Rok 1939. Nie wiem, czy jeszcze sierpień, czy już wrzesień. Sami cywile, jakaś patriotyczna demonstracja. Okna oklejone paskami papieru, zgodnie z zaleceniami obrony przeciwlotniczej. Myślę, że to jednak koniec sierpnia, tuż przed wybuchem wojny. Ciekawe, jakie to miasto?

P.S. Warszawa, oczywiście. Oddział Banku Zachodniego na rogu Wareckiej i Nowego Światu. Zdjęcie wykonano z przeciwległego chodnika po drugiej stronie Nowego Światu, u wylotu Ordynackiej.

Dozbrójmy Fundusz Obrony Morskiej

Panie z Przysposobienia Wojskowego Kobiet. Zdjęcie zrobiono zapewne w kasynie jakiejś jednostki. Lata trzydzieste (F.O.M. istniał od 1933 roku). 

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Co fotograf miał na myśli?

Nie wiem. Może dostrzegł coś na niebie?

Drogi do polskiego wojska

Internowani polscy żołnierze oraz uchodźcy cywilni w koszarach im. Marii królowej Jugosławii w Rumunii. Jesień 1939. Sądząc po drzewach - koniec września albo początek października.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Jeszcze jedna chatka w górach

Tym razem w zimowej scenerii. Na odwrocie napis ołówkiem "Nasze obserwatoryum na Vrf. Marc (?) grudzień 1917".

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Chatka z bali

Wygląda jak domek letniskowy albo chata trapera gdzieś w Górach Skalistych. Naprawdę zdjęcie pochodzi z serii fotografii z roku 1917 i przedstawia austriackiego oficera suszącego półkożuszek w słoneczny dzień na podeście jakiegoś schroniska gdzieś na froncie w Karpatach. Wydaje mi się, że to ten sam, który spotykał się z Moskalami na zdjęciu z mojego lutowego postu.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Zula i Janka

 
Najwyraźniej lata dwudzieste, bo Janka (albo Zula - zależy która jest która) ma fryzurę w typie Louise Brooks.

Mowa ciała

wśród specjalistów zajmujących się przekazem niewerbalnym (oraz fanów zespołu Queen) znana również jako "body language".
Zagadka: którą z dwóch pań widocznych na obrazku zainteresowany jest pan podchorąży?

P.S. Zdjęcie najprawdopodobniej  pochodzi z materiałów do niewydanej broszury pt. "Wyraź to gestem. Adoracja bez słów" (wyd. ss. loretanek, 1947). Zamówiony materiał ilustracyjny został rzecz jasna odrzucony przez wydawcę z powodu niezrozumienia tytułu i tematyki wydawnictwa przez nieznającego treści publikacji fotografa.

Oczywiście równie dobrze można też sobie wyobrazić coś zupełnie innego: np. fotografię zamieszczono w broszurze instruktażowej dla przedstawicieli handlowych Spółdzielni Szczotkarskiej "Wrzawa" (Warszawa 1948, 150 egz. tylko do użytku wewnętrznego). Broszura nie została rozpowszechniona. Cały nakład skonfiskowano i skierowano na przemiał, kiedy ktoś spostrzegawczy zwrócił uwagę na portrety na ścianie. Fotograf - 10 lat za prowokację, prezes spółdzielni - 5 lat za brak czujności.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Tajemniczy ogród

Tym bardziej tajemniczy, że jakość fotografii marna i niewiele co widać. Ale zdjęcie ma w sobie coś niepokojącego. Wydaje się, że za chwilę z tych chaszczy wyfrunie wielka ważka. Albo kwiat okaże się trujący.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Dwie siostry

Lata trzydzieste. Dwie siostry w ogrodzie na tyłach dużej modernistycznej willi. Kostiumy kąpielowe i pantofelki na obcasie. Mam wrażenie (całkowicie bezpodstawne, acz wielce prawdopodobne), że obie panie znakomicie mówią po francusku, piszą piękne listy, świetnie tańczą fokstrota i grywają w tennis.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Jak oszczędzać papier fotograficzny c.d.

Zdjęcie jak zdjęcie. Dwie panie i jeden pan na ławeczce - klasyczna pamiątkowa fotografia, nic specjalnego. Wrażenie robi jedynie jej rozmiar. I nie jest to zwykła robocza stykówka. Była wklejona do albumu i funkcjonowała jako ostateczna odbitka. Zadziwiające, że w dawnych albumach bardzo często spotyka się fotografie niezwykle małych rozmiarów, których nie sposób dokładnie obejrzeć bez pomocy szkła powiększającego. Chyba faktycznie wynikało to z oszczędności.

Uciekinierzy

Tu się rozdzielimy. Ja pójdę strumieniem w dolinie żeby zmylić szpitalną pogoń, a ty szczytami w przeciwpałożną. Za tymi górami jest już Szwajcaria, kraj neutralny.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Rembertowski Ponte Rialto

Budownictwo wojskowe. Młode brzózki to tradycyjny materiał na krzyże do żołnierskich mogił. W czasie pokoju żołnierze wprawiają się w ich obróbce budując mostki. (Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie koło Warszawy, lata trzydzieste)

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Turyści generała Sikorskiego na biwaku

Żołnierze polscy po przybyciu do Szkocji. Jeszcze we francuskich mundurach. Lato 1940.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Już nie ma takich plaż po raz kolejny

Dziewczyny są, ale tak pustej plaży nad Bałtykiem w środku lata już nie ma i nigdy nie będzie, chyba że po jakiejś zagładzie nuklearnej. Na tym nam jednak akurat specjalnie nie zależy.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Dziewczyna z kotkiem

Pracownice Poczty Polskiej na zawodach sportowych Pocztowego Przysposobienia Wojskowego, organizacji zajmującej się krzewieniem kultury fizycznej i szkoleniem wojskowym pocztowców. Lata trzydzieste.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Jak uatrakcyjnić rodzinne zdjęcie

Dowcipniś. Zawsze się taki znajdzie.

Dwie obce sobie jeszcze rodziny, które spotkały się przy okazji zaręczyn tej pary w środku zdjęcia. Niewątpliwie to oni są tu głównymi bohaterami. Nieświadomi co dzieje się za nimi, pochyleni ku sobie patrzą szczęśliwi w obiektyw aparatu. A z tyłu wesołek - pewnie brat jego albo jej. Nie wiem czy gest wzniesionych dłoni ma być błogosławieństwem dla narzeczonych, czy też może usiłuje sprzedać im blachę w tył głowy, w każdym razie zasłonił ojca, który bezskutecznie usiłuje poskromić go przy pomocy kapelusza.

P.S. Gdyby nie ten wesołek, byłaby to jeszcze jedna sztampowa rodzinna fotografia, na której nikt oka by nie zatrzymał. Proponuję wykorzystać to doświadczenie do zdjęć z oficjalnych uroczystości. Polecam uwadze różnych spin doctorów i specjalistów od PR.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Okazanie

Są dwie możliwe interpretacje tej fotografii: jest to coś, co w żargonie policyjnym nazywa się okazaniem, albo to sposób wyboru męża z tamtych czasów. Ja osobiście skłaniam się ku drugiej wersji. Aha, jest jeszcze trzecia możliwość - jest to pluton egzekucyjny, który za chwilę, na komendę tej pani rozstrzela worek znajdujący się na pierwszym planie.

A tak zupełnie poważnie, to nie wiem o co tu chodzi. Wydaje mi się, że zdjęcie zostało zrobione w czasie wojny. Być może to jakieś konspiracyjne szkolenie. Bardzo długie cienie i nie wiadomo, czy to ranek, czy późne popołudnie.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Paryż szykuje się do wojny

Paryż, Trocadéro. Tarasy przed dopiero co oddanym do użytku Palais de Chaillot. Rok 1940. Słoneczny wiosenny dzień. O wojnie świadczą tylko worki z piaskiem barykadujące wejście pod schodami. Za mniej więcej cztery miesiące Hitler będzie oglądał wieżę Eiffla z tego tarasu po lewej stronie zdjęcia.

Dziewczynka na wrotkach o jakiejś oryginalnej konstrukcji. Obok ojciec przypina wrotki synowi. Jak widać to miejsce od samego powstania było już wymarzonym miejscem dla rolkarzy i skejterów.

Kliknij na zdjęcia, aby powiększyć.

Footpath only to golf course

Zawsze dobrze sfotografować się z jakąś fajną dziewczyną, nawet jeśli to tylko przypadkowo spotkana Angielka z dwójką dzieci wychodząca ze sklepu.
Trzech polskich oficerów na spacerze w którymś z miasteczek Wielkiej Brytanii. Trochę zimno, ale słonecznie. Zapewne jesień 1940 lub wiosna 1941 roku.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Tajna instrukcja dla urzędników państwowych - c.d.

Umundurowana ochrona (szczególnie jeśli będzie to funkcjonariusz policji państwowej - jak na zdjęciu) zapewni Ci większą pewność siebie, a jednocześnie onieśmieli petentów. Sejf zawsze dodaje urzędowi powagi. Możesz w nim przechowywać drugie śniadanie i termos z kawą.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Dziewczynka z wózkiem

Sympatyczne zdjęcie. Zapewne każdy, kto ma córkę, ma podobne w albumie rodzinnym, tylko model wózka pewnie jest inny. Fotografię wykonano około 1936 roku na terenie dawnego Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie koło Warszawy.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Zdjęcie grupowe

Zauważyłem, że oglądanie tej fotografii zawsze odbywa się według tego samego schematu. Najpierw zauważa się tę panią po lewej stronie, potem wzrok koncentruje się na dziewczynie w środku grupy. Reszta jest w ogóle niezauważalna, jakby przezroczysta. To kwestia charyzmy czy fotogeniczności, albo może wynika to po prostu z ustawienia grupy do zdjęcia?

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Ewakuacja Wojska Polskiego z Francji 1940

Seria fotografii wykonanych w czerwcu i lipcu 1940 r. podczas ewakuacji polskich żołnierzy do Wielkiej Brytanii po upadku Francji:

Ładne zdjęcie. Burta statku przewożącego wojsko przez Zatokę Biskajską. Może to być nawet polski Batory, który transportował polskich żołnierzy do Plymouth. Czerwiec 1940.

Obóz pod namiotami po przybyciu do Szkocji. Lato 1940

Dwa zwrócone do siebie frontem dwuszeregi i namiot pośrodku. Na dużym powiększeniu widać, że żołnierze są jeszcze w mundurach francuskich.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Koło Gospodyń Wiejskich?

Kolejna zagadkowa fotografia. Sześć bardzo elegancko ubranych pań, w strojach organizacyjnych, gdzieś w górach. Na głowach mają jednakowe kapelusiki z jakimś emblematem. Sądząc po ubiorach, a przede wszystkim po formie kapeluszy, zdjęcie wykonano w latach dwudziestych. Ale kiedy dokładnie, gdzie i do jakiej organizacji te panie należą?

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Who's that girl?

 

Dziewczyna na zdjęciu nosi amerykańskie umundurowanie, ale z polskimi insygniami - ma beret z orłem, a na rękawie kurtki naszywkę z napisem POLAND. Uzbrojona jest w amerykański karabinek M1. Sprawia wrażenie wartowniczki. Czego pilnuje i co to za formacja? Fotografię wykonano prawdopodobnie gdzieś w okupowanych Niemczech, już po zakończeniu wojny. Ktokolwiek wie ... etc.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

W naszym ogrodzie

Na takim słoneczniku można popłynąć do Ameryki i wrócić (albo nie). Takie słoneczniki przekazuje się w wianie i zapisuje w testamencie. Ich pestki służą jako amunicja do broni maszynowej, a z łodyg robi się drzewca do lanc kawaleryjskich.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Studniówka

Klasa maturalna konspiracyjnego liceum w Mińsku Mazowieckim sto dni przed maturą. Pięć dziewczyn, siedmiu chłopaków. Kameralna impreza z patefonem na korbkę. Bawili się do rana, czy tylko do godziny policyjnej?
Na odwrocie adnotacja: "Mińsk Mazowiecki. Studniówka, dn. 14/II 1942r." W tym momencie przed nimi jeszcze ponad trzy lata wojny. Mam nadzieję, że wszyscy przeżyją.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Danzig?

Zagadkowe zdjęcie. Wykonano je w roku 1945 lub 1946. Być może przedstawia grono pedagogiczne jednej z polskich szkół na terenie Wielkiej Brytanii. Dlaczego jednak napis Danzig na elewacji nad wejściem?

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.
       

Górski pejzaż

Fotografującemu przekrzywił się w rękach aparat. Nie rzuca się to w oczy, bo na zdjęciu nie ma prostej linii horyzontu, ale pani na pierwszym planie odpadła trochę od pionu. Fotografia zyskała przez to nieco dynamizmu, a bohaterka zdjęcia wygląda jakby zmagała się z wiejącym wiatrem.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.
     

Romantyczny Zdzisio

Fotografia ma na odwrocie wystukany na maszynie do pisania tytuł: "Romantyczny Zdzisio". Nie wiem w czym przejawia się tutaj romantyczność natury Zdzicha. To, że wdrapał się na cokół jakiegoś zburzonego pomnika, to raczej wyczyn natury gimnastycznej. Ale może pisywał wiersze?

Zdjęcie wykonano prawdopodobnie w drugiej połowie lat czterdziestych, w którymś z miast na tzw. Ziemiach Odzyskanych. Zdzisiek siedzi na postumencie, z którego usunięto figurę. Najpewniej był to pruski pomnik militarny - któregoś Hochenzollerna, jakiegoś feldmarszałka lub generała, albo nawet chociażby jakiegoś poety romantycznego, który wiedziony patriotycznym zapałem wstąpił do wojska i wziął udział w wojnie z Napoleonem. W każdym razie kogoś, kto sługiwał wojskowo, a pewnie nawet miał jakieś dokonania na polu bitwy. A jeśli nawet nie, to przynajmniej nosił mundur (jak to w Prusach). Wydaje się świadczyć o tym girlanda dębowo-wawrzynowa, no i ta kamienna pani u stóp cokołu na pierwszym planie, która wprawdzie w ręce dzierży jakieś papiery, ale ma pancerz osłaniający brzuch, a na głowie coś, co przypomina rzymską corona muralis.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Moskale

Nieduża fotografia przedstawiająca czterech żołnierzy w mundurach austriackich i czterech Rosjan po dwóch stronach zasieków z drutu kolczastego. Front rosyjsko-austriacki w Karpatach. Na odwrocie zdjęcia adnotacja ołówkiem w języku polskim: "Pierwsze spotkanie z Moskalami, grudzień 1917". Wykonano je zatem po zawieszeniu broni, w trakcie rokowań pokojowych. Żołnierze obu stron mogli wówczas sprawdzić z kim dotychczas wojowali.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.
      

Ich dwóch i ona jedna

Do tej pory każdy z nich myślał, że jest jedynym narzeczonym. Teraz spotkali się oko w oko. Kontrowersje będą musieli wyjaśnić między sobą, po męsku.
(Kielce, czerwiec 1944)

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć.
      

Automobil z trąbką

Wuwuzela z lat trzydziestych... Jedziesz sobie i trąbisz. Kury uciekają spod kół i szczekają wszystkie psy w okolicy.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Sacharyna

Na drzwiach sklepu ogłoszenie: "Tu do kupienia sacharyna monopolowa"
Kielce, sierpień 1941.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.  

Stykówka

Stykówka z klatki filmu małoobrazkowego. Tatry. Morskie Oko zapewne. Dwie dziewczyny w dresach z niezwykle szerokimi - zgodnie z ówczesną modą - nogawkami spodni. Lata trzydzieste najpewniej.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Trzy panie w ogrodzie

Bardzo lubię to zdjęcie. Podoba mi się dbałość fotografa o zachowanie symetrii kompozycji. Nawet fryzury wszystkich pań podlegają tej symetrii (przedziałek z lewej, przedziałek pośrodku, przedziałek z prawej).
Nie wiem kim są bohaterki zdjęcia. Wydaje się, że to matka z dwiema córkami. Dlaczego obie siostry ubrane są w jednakowe sukienki i płaszczyki? Mnie przywodzi to na myśl druhny panny młodej na weselu, ale najprawdopodobniej to tylko wyobrażenie bazujące na obyczajach ślubnych z amerykańskich komedii romantycznych. Odnoszę wrażenie, że obie dziewczyny uśmiechają się trochę kpiąco, jednak matka usiłuje przybrać na twarzy wyraz powagi. Z jakiego okresu może pochodzić ta fotografia? Nie wiem. Uczesanie sugeruje późne lata trzydzieste. Fotografię wykonano w ogrodzie dużego domu lub dworu, który na dużym powiększeniu widoczny jest w tle tego zdjęcia.

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć.
 

Wiosna idzie

Wreszcie stopniały śniegi i można dostać się do ubikacji.

Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.
    

Austriacka artyleria prowadzi ostrzał rosyjskich pozycji

Tuż po wystrzale. Lufa działa jeszcze nie zdążyła powrócić do pierwotnej pozycji. Huk musiał być potężny, bo wszyscy kanonierzy osłaniają rękami uszy. Front rosyjski, rok 1917.

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć.

Baranie rogi

Chodzi oczywiście o kierownicę rowerową. Dwie panie na wycieczce rowerowej.


Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć.

Oficerowie 32. Dywizjonu Artylerii Lekkiej w Rembertowie na spacerze z rodzinami

Właściwie to chyba nie jest niedzielny spacer, tylko jakieś święto państwowe albo garnizonowe. Oficerowie są w mundurach galowych, z szablami i orderami. Wszyscy prują gdzieś w jednym kierunku. Jest lato, więc może to np. Święto Żołnierza? Zdjęcie wykonano prawdopodobnie na terenie dawnego Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Rok mniej więcej 1936-37.

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć.

Dziewczyna w chustce

Fajna dziewczyna, a te gacie to nie bielizna, tylko kostium kąpielowy z tamtych czasów. Po opaleniźnie na nogach widać jak długie noszono wówczas spódnice.

 Kliknij na zdjęcie aby powiększyć.

Harcerze z Rembertowa

Właściwie nie mam żadnej pewności, czy to rzeczywiście harcerze. Ale skoro dwóch z nich ma na głowach harcerskie czapki, można chyba przyjąć takie założenie. No i z jakiegoś powodu wyglądają na zastęp harcerski.
Zwraca uwagę różnorodność nakryć głowy: dwie czapki harcerskie, jedna gimnazjalna, trzy wojskowe rogatywki, trzy cyklistówki i jedna furażerka. I dwa brytyjskie battle-dressy. Na odwrocie fotografii adnotacja: "Rembertów, czerwiec 1945". Skąd jednak w Rembertowie battle-dressy już miesiąc po zakończeniu wojny? A może to nic dziwnego? W końcu Rembertów był przez następne kilkadziesiąt lat stolicą mody polskiej. To przecież właśnie na rembertowskie ciuchy Marek Hłasko jeździł po amerykański płaszcz (a wrócił z kurtką po jakimś Andersonie).

 Kliknij na zdjęcie aby powiększyć.

Faceci w skórach

Pierwsze skojarzenie - gestapo. Drugie - ubecy albo NKWD. Ale najprawdopodobniej nie ma tu niczego demonicznego. To tylko dwóch przedwojennych miastowych elegantów w skórzanych płaszczach przyjechało zadawać szyku na wiosce.

 Kliknij na zdjęcie aby powiększyć.